erfgoedroute West hollands kroon

8. Stolpboerderijen

Piramide in het landschap

Wie aan Noord-Holland denkt, denkt aan stolpboerderijen. Dit boerderijtype met zijn herkenbare piramidevormige dak is al sinds de 16e eeuw een vertrouwd gezicht in het landschap. Onder dat grote dak bevonden zich de woonruimte, het werkgebied en de opslag; mens, dier en oogst leefden hier letterlijk onder één kap. Er bestaan verschillende stolpboerderijtypen in Noord‑Holland.

De stolp ontstond uit praktische noodzaak. De vierkantige houten middenconstructie (het “vierkant”) gaf stabiliteit op de zachte, inklinkende polderbodem en bood bescherming tegen de wind. Daardoor bleven stolpen eeuwenlang overeind, ook in open landschappen zoals de Zijpe, de Waardpolders en de Westfriese Omringdijk.

In dit deel van Hollands Kroon staan de stolpboerderijen niet altijd naast elkaar, maar als losse herkenningspunten verspreid over het land. Als u de route volgt richting het zuiden en westen, ziet u ze steeds vaker opduiken als bakens in het landschap.

De stolp in varianten

De Noord‑Hollandse normaalstolp kenmerkend zich met de dorsdeuren in de achtergevel omdat het land van de boer van gelegen was achter de boerderij. Bij het West-Friese type ligt de dars (de grote werkruimte waar graan werd gedorst en hooi werd binnengehaald) aan de wegzijde. Het vee stond in achter in de boerderij en het woongedeelte aan de voor- en zijkant. Door dakspiegels, ronde schoorstenen of latere verbouwingen hebben West‑Friese stolpen subtiele verschillen, maar hun silhouet blijft overal hetzelfde!

Meer ontdekken?

De Wieringermeerpolder heeft een heel eigen boerderijtype: de Wieringermeerboerderij, ontworpen in de jaren dertig voor het nieuwe polderlandschap. Deze zijn te vinden in de Erfgoedroute: Het verhaal van Hollands Kroon – Oost!

Ga naar…